Cel uświęca środki. Zwłaszcza wśród inwestorów..

Cel uświęca środki. Zwłaszcza wśród inwestorów..

Na jednej z konferencji, podczas której miałem przyjemność wygłosić przemówienie, jeden ze studentów polskiej, uznanej uczelni, podczas panelu dyskusyjnego porównał branże finansową do branży tytoniowej w aspekcie społecznej roli sektora, w której studentom przyjdzie pracować.

Wydarzenia ostatnich miesięcy, które mocno podważyły zaufanie do instytucji finansowych odbiły się na świadomości młodych ludzi, ale przede wszystkich zapoczątkowały proces zmian legislacyjnych. Ustawodawca doszedł do wniosku, że należy ograniczyć dystrybucję produktów inwestycyjnych,  wzmocnić sankcje i skrócić czas ich dochodzenia. Stąd też, dnia 8 stycznia 2019 r. Rada Ministrów przyjęła projekt nowej Ustawy o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary. Nie jest to ustawa nowa, lecz dotychczasowe przepisy były w istocie martwe. Zgodnie z zapowiedzią Ministra Sprawiedliwości[1] projektowane przepisy maja ułatwić ściganie i karanie przestępstw białych kołnierzyków. Podstawowymi założeniami, na których oparta jest proponowana regulacja, a które stanowią jednocześnie zasadniczą różnicę wobec obowiązujących rozwiązań, są:

  1. rezygnacja z wymogu uprzedniego uzyskiwania prejudykatu (wyroku skazującego osobę fizyczną);
  2. przeniesienie ciężaru dowodu na podmiot, który ma się zwolnić z odpowiedzialności;
  3. zliberalizowanie przesłanek odpowiedzialności, w tym wprowadzenie koncepcji tzw. Winy anonimowej.

 

W praktyce oznacza to, że każdy przedsiębiorca u którego dojdzie do popełnienia czynu zabronionego (nawet jeśli nie wykryto sprawcy, a postępowanie przygotowawcze zostanie umorzone), a który nie wykaże, że każda z osób zaangażowana w daną działalność nie dołożyła najwyższej staranności – może ponieść odpowiedzialność majątkową do 60 mln zł, a w trakcie trwania postępowania (na kształt tymczasowego aresztowania) może utracić zarząd nad swoim przedsiębiorstwem. Dodatkowo odpowiedzialność ta została rozszerzona również o czyny podwykonawców i kontrahentów, a jej przesłanki są niemal cywilistyczne. Uznanie podmiotu za odpowiedzialny może również ułatwić potencjalnym poszkodowanym dochodzenie roszczeń w postępowaniu cywilnym.

Przenosząc to na grunt rynku kapitałowego praktyka pokazuje, że niejednokrotnie postępowania cywilne i administracyjne są podstawą wszczęcia postępowań karnych wobec osób zarządzających daną instytucją. Wprowadzony zatem quasi karny reżim odpowiedzialności idealnie wpisuję się w tę tendencję, a jedyną przesłanką wyłączającą odpowiedzialność jest wykazanie najwyższej staranności przez wszystkie osoby i organy w każdym stadium dokonywania czynności, czego formalnym wyrazem jest prawidłowe ustrukturyzowanie regulacji wewnętrznych w instytucji, w szczególności w sektorze komórki compliance.

Dodatkowo, projektowane przepisy, sprawiają, że nawet najbardziej zaawansowany system nadzoru nad zgodnością działalności z prawem może okazać się niewystarczający, aby sprostać wymogom ustawy. Instytucje finansowe powinny wdrożyć szereg rozwiązań, które pomogą w przyszłości zwolnić się z odpowiedzialności, w tym szczegółowe rozwiązanie z zakresu tzw. criminal compliance, umożliwiającego identyfikację nadużyć w podmiocie oraz podjęcie stosownych działań w razie ich materializacji.

Reasumując, zacieranie się granic między odpowiedzialnością cywilną, a karną znajduje swój główny wyraz właśnie w sektorze finansowym. Projektowana ustawa może być szeroko stosowana w przypadku podmiotów na rynku kapitałowym, a ew. możliwość zwolnienia się z odpowiedzialności wymaga zastosowania nowych rozwiązań dostosowanych do celu i zakładanych warunków stosowania przepisów.

RAFAŁ WOJCIECHOWSKI
ADWOKAT, DYREKTOR DZIAŁU PRAWA RYNKU KAPITAŁOWEGO

KANCELARIA SADKOWSKI I WSPÓLNICY

 

[1] https://www.rp.pl/Prawo-karne/301089946-MS-o-ustawie-o-odpowiedzialnosci-podmiotow-zbiorowych-wreszcie-bedzie-bat-na-naciagaczy-i-oszustow.html

 

ZARPASZAMY NA SZKOLENIE DOTYCZĄCE ODPOWIEDZIALNOŚCI PODMIOTÓW ZBIOROWYCH

2019_01_23warsztaty_compliance_

 

BACK                                                HOME                                              NEXT

No Comments

Leave a Comment